Ana sayfa / Bilim / Türkiyenin iklimi etkileyen faktörler matematik konumu, özel konum, kara ve deniz dağılışı, yükselti, dağların uzanışı, basınç

Türkiyenin iklimi etkileyen faktörler matematik konumu, özel konum, kara ve deniz dağılışı, yükselti, dağların uzanışı, basınç

Türkiye’nin İklimini Etkileyen Faktörler

Türkiye dünya üzerinde yapılan iklim sınıflandırmasına göre Akdeniz iklim gurubunda yer
alır. Ülkemizin yer şeklinin engebeli olması, dağların uzanış yönü, üç tarafının denizlerle
çevrili olması, yükseltinin batıdan doğuya doğru artması gibi etkenler sıcaklık ve yağışı
etkiler. Bu durum ülkemizde farklı iklim çeşitlerinin görülmesine neden olur. İç Anadolu
ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde yarı kurak step iklim görülürken, Karadeniz bölgesi ve
Kuzeybatı Avrupa bölgelerinde ılıman okyanus iklimi, Doğu Anadolu’da ise yüksek
enlemlerin etkisi ile karasal iklim görülür.

 Matematik Konumum İklime Etkisi

Türkiye’nin matematik konumu ile özel konumu çeşitli iklim tiplerinin görülmesinde etkili
olur. Türkiye 35-42 kuzey paralelinde yer alır. Bu yüzden ılıman iklim kuşağının etkisi
altındadır. Matematik konumdan dolayı ülkemizde ılıman iklim ve mevsimler belirgin bir
şekilde yaşanır. Ülkemizde yaz mevsiminde güneyden gelen sıcak hava kütleleri, kışın ise
kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin etkisi altına girer. Ülkemiz orta kuşak bölgesinde
yer aldığı için 4 mevsimi belirgin olarak yaşar. Türkiye yengeç dönencesinin kuzeyinde
bulunduğu için yıl içerisinde güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla gelmez. Enlemin
etkisine bağlı olarak Akdeniz kıyılarında sıcaklık ortalaması Karadeniz ve Marmara
bölgesine göre daha fazladır.

Özel konumun İklime Etkisi

Türkiye’de iklimin şekillenmesinde matematik konum kadar özel konum da etkilidir.
Sadece matematik konum etkili olsaydı güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıklar
düzenli biçimde azalması gerekirdir. Aynı enlemlerde yer alan Ege, İç Anadolu ve Doğu
Anadolu aynı iklim görülürdü. Ülkemizde kısa mesafelerde büyük iklim değişikliği görülür.
Bu durum kara ve denizlerin dağılışı, yükselti, dağların uzanış biçimi, bakı durumu, basınç
merkezlerinin etkisi neden olur.

Kara ve Deniz Dağılışının İklime Etkisi

Denizlerin geç ısınıp soğuması kıyı bölgelerimizde ılıman iklim görülmesine neden olur.
Ülkemizde iç bölgelere gidildikçe karasallık etkisi artar. Bu yüzden iç kesimler yazın daha
çok ısınıp kışın geç soğur. Kış aylarında kuzey kıyılarımız güney kıyılarımızdan daha
sıcaktır. Samsun ilinde ocak ayı sıcaklık ortalaması 7 derece iken bu değer Konya ilinde 0
derecedir. Kıyılardan iç kesime gidildikçe denizi etkisi ile nem oranının azalmasına bağlı
olarak günlük sıcaklık farkları artar. Bu durum iç kesimlerde yağış miktarının azalmasına
neden olur. Ege kıyılarında sıcaklık farkı 19 dereceyken bu değer Doğu Anadolu’da 33
dereceyi bulur. Ege bölgesinden iç kesimlere doğru yağış miktarı da azalır.

Yükseltinin İklime Etkisi

Türkiye ortalama yükseltisi fazla olan bir ülke olduğu için batıdan doğuya doğru gidildikçe
yükselti artar. Doğu Anadolu bölgesinde yükselti 200 metrenin üstüne çıkar. Bu nedenle
doğuya doğru gittikçe sıcaklıklar düşer. İç Anadolu bölgesi ile aynı enlemde yer aldığı
halde Doğu Anadolu bölgesinde sıcaklık ortalaması daha düşüktür. Yüksek yerlerde ilk kar
yağışı sonbahar mevsiminde başlar. Kar yaklaşık 6 ay boyunca yerde kalır. Yükselti farkı
kısa mesafelerde sıcaklık farkının artmasını sağlar. Kars platosunda yazlar serin geçerken
Iğdır Ovası’nda yüksek sıcaklık görülür.

Dağların Uzanış Yönünün İklime Etkisi

Ülkemizde dağların uzanışı sıcaklık ve yağış üzerinde etkilidir. Toros dağları güneyden
gelen nemli hava kütlesinin Anadolu’nun iç kısmına sokulmasına izin vermez. Kuzeyden
gelen soğuk hava kütleleri de Akdeniz kıyılarına geçemez. Bu durum kış mevsiminde
Akdeniz kıyılarının ılık ve bol yağışlı olmasına neden olur. Karadeniz bölgesinde yaz
ayında kuzeyden gelen hava kütleleri Kuzey Anadolu dağlarına çarparak yükselir. Hava

kütleleri soğuyarak yağış bırakır. Ege bölgesinde dağlar denize dik uzanır. Denizin etkisi
150-200 km içeri kadar sokulur. Bakı durumu ülkemizde iklim üzerinde etkilidir. Ülkemiz
kuzey Yarım Kürede yer aldığı için dağların güneye bakan yüzü, kuzeye bakan yüzüne
göre daha fazla güneş alır ve ısınır.

Basınç Merkezlerinin İklime Etkisi

Türkiye matematik konumundan dolayı kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri ile güneyden
gelen sıcak hava kütlelerinin karşılaşma noktasında bulunur. Kışın Sibirya üzerinden
gelen yüksek basınç ile İzlanda üzerinden gelen alçak basıncın etkisinde kalır. Sibirya
yüksek basıncı Doğu Anadolu bölgesinde kışların sert ve soğuk geçmesine neden olur.

Buna Baktınızmı?

JEOTERMAL NEDİR

Jeotermal Enerji Nedir, Kullanım Alanları Nelerdir?

Termal ısı anlamına da gelen jeotermal enerji, yerkabuğunda oluşan ısısı yüksek su, gaz ve buharlardır. …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir